CBSE 10th Question Bank या पोस्टमध्ये आपण CBSE ने अधिकृत वेबसाइटवर दिलेली 10वी ची Question Bank, Additional Practice Questions (PQs), त्यांची Marking Scheme (MS), कोणत्या वर्षाचे कोणते विषय उपलब्ध आहेत, PDF कशी डाउनलोड करायची आणि Board Exam च्या तयारीसाठी ती कशी वापरायची हे सविस्तर पाहणार आहोत. सर्व विषयांच्या डायरेक्ट PDF लिंक्स खाली दिल्या आहेत. त्यामुळे ही पोस्ट शेवटपर्यंत नक्की वाचा.
CBSE म्हणजे Central Board of Secondary Education. देशभरातील हजारो शाळा या बोर्डशी जोडलेल्या आहेत आणि दरवर्षी लाखो विद्यार्थी CBSE ची 10वी बोर्ड परीक्षा देतात. विद्यार्थ्यांना आणि शिक्षकांना सरावासाठी CBSE चे Academic Unit आपल्या cbseacademic.nic.in या अधिकृत वेबसाइटवर Question Bank आणि Additional Practice Questions मोफत उपलब्ध करून देते. CBSE च्या वेबसाइटवर स्पष्ट लिहिले आहे की हे अतिरिक्त प्रश्न विद्यार्थी आणि शिक्षकांच्या वापरासाठी असून ते पूर्ण Syllabus वर आधारित आहेत.
10वी ची बोर्ड परीक्षा हा विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यातील पहिला मोठा टप्पा असतो. त्यामुळे Science, Mathematics, Social Science, English आणि Hindi या सर्व मुख्य विषयांचा भरपूर सराव करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी ही सुवर्णसंधी आहे. कारण इथे कोणतेही पैसे न भरता, कोणतेही Registration न करता थेट CBSE च्या अधिकृत PDF डाउनलोड करता येतात.
CBSE 10th Question Bank: संपूर्ण माहिती (Overview)
| घटक | तपशील |
|---|---|
| बोर्डाचे नाव | Central Board of Secondary Education (CBSE) |
| विभाग | CBSE Academics Unit |
| वर्ग | 10वी (Class X) |
| साहित्याचा प्रकार | Question Bank, Additional Practice Questions (PQs), Marking Scheme (MS) |
| Question Bank विषय | 3 विषय (English, Mathematics, Science) |
| Practice Questions विषय | 8 विषय |
| Practice Questions वर्षे | 2021-22, 2022-23, 2023-24 |
| एकूण PDF | 42 |
| फाईल प्रकार | |
| फी | ❌ कोणतीही फी नाही, पूर्णपणे मोफत |
| Registration / Login | ❌ लागत नाही |
| अधिकृत वेबसाइट | cbseacademic.nic.in |
CBSE 10th Question Bank आणि Practice Questions म्हणजे काय?
CBSE च्या वेबसाइटवर 10वी साठी दोन वेगवेगळ्या पानांवर सराव साहित्य दिले आहे.
1️⃣ Question Bank
ही विषयानुसार प्रश्नांची एक PDF आहे. CBSE च्या Class X Question Bank पानावर 3 विषयांच्या Question Bank दिल्या आहेत: English, Mathematics आणि Science.
2️⃣ Additional Practice Questions (PQs)
ही प्रश्नपत्रिकेसारखी सराव PDF आहे. CBSE ने ती 2021-22, 2022-23 आणि 2023-24 या तीन वर्षांसाठी दिली आहे. 2022-23 आणि 2023-24 च्या Practice Questions सोबत Marking Scheme (MS) ची वेगळी PDF दिली आहे.
3️⃣ Marking Scheme (MS) म्हणजे काय?
Marking Scheme मध्ये प्रश्नांची उत्तरे आणि त्या उत्तराला गुण कसे दिले जातात हे दिलेले असते. त्यामुळे पेपर सोडवल्यानंतर आपली उत्तरे स्वतः तपासता येतात.
👉 2021-22 च्या Practice Questions सोबत CBSE च्या पानावर Marking Scheme ची लिंक दिलेली नाही. तिथे फक्त प्रश्नांची PDF आहे.
CBSE 10th Question Bank PDF: विषयानुसार डाउनलोड लिंक्स
खाली CBSE च्या Class X Question Bank पानावरील तिन्ही विषयांच्या डायरेक्ट PDF लिंक्स दिल्या आहेत.
| क्र. | विषय | PDF साईज (अंदाजे) | डाउनलोड लिंक |
|---|---|---|---|
| 1 | English | 10.4 MB | इथे क्लिक करा |
| 2 | Mathematics | 1.9 MB | इथे क्लिक करा |
| 3 | Science | 1.3 MB | इथे क्लिक करा |
⚠️ नोट: English ची Question Bank PDF सुमारे 10.4 MB ची आहे. त्यामुळे मोबाईलवर उघडायला थोडा वेळ लागू शकतो. चांगले Internet किंवा Wi-Fi असताना डाउनलोड करा.
👉 Social Science, Hindi आणि Computer Applications या विषयांची Question Bank CBSE च्या Question Bank पानावर दिलेली नाही. पण या विषयांचे Practice Questions खाली दिले आहेत.
CBSE 10th Practice Questions 2023-24: Marking Scheme सह (सर्वात नवीन)
2023-24 साठी CBSE ने 10वी च्या 8 विषयांचे Practice Questions दिले आहेत. Science, Mathematics, Hindi A, Hindi B आणि Social Science चे Set 1 आणि Set 2 असे दोन सेट आहेत.
| विषय | Set 1 प्रश्न | Set 1 Marking Scheme | Set 2 प्रश्न | Set 2 Marking Scheme |
|---|---|---|---|---|
| Computer Applications | PQ | MS | उपलब्ध नाही | उपलब्ध नाही |
| Science | PQ | MS | PQ | MS |
| Mathematics | PQ | MS | PQ | MS |
| Hindi A | PQ | MS | PQ | MS |
| Hindi B | PQ | MS | PQ | MS |
| English | PQ | MS | उपलब्ध नाही | उपलब्ध नाही |
| English Language & Literature | PQ | MS | उपलब्ध नाही | उपलब्ध नाही |
| Social Science | PQ | MS | PQ | MS |
👉 2023-24 च्या सर्व 26 लिंक्स (13 PQ + 13 MS) आम्ही तपासल्या असून त्या सर्व चालू आहेत.
👉 CBSE च्या पानावर 2023-24 च्या Mathematics साठी फक्त “Mathematics” असे लिहिले आहे. तो पेपर Standard आहे की Basic हे पानावर सांगितलेले नाही.
CBSE 10th Practice Questions 2022-23: Marking Scheme सह
2022-23 साठी CBSE ने 10वी च्या 4 मुख्य विषयांचा प्रत्येकी एक सेट दिला आहे.
| विषय | Practice Questions | Marking Scheme |
|---|---|---|
| Science | इथे क्लिक करा | इथे क्लिक करा |
| Mathematics | इथे क्लिक करा | इथे क्लिक करा |
| English | इथे क्लिक करा | इथे क्लिक करा |
| Social Science | इथे क्लिक करा | इथे क्लिक करा |
CBSE 10th Practice Questions 2021-22
2021-22 साठी CBSE ने 10वी च्या 5 विषयांचे Practice Questions दिले आहेत. यासोबत Marking Scheme दिलेली नाही.
| विषय | डाउनलोड लिंक |
|---|---|
| Science | इथे क्लिक करा |
| English (Language & Literature) | इथे क्लिक करा |
| Hindi A | इथे क्लिक करा |
| Mathematics (Standard) | इथे क्लिक करा |
| Social Science | इथे क्लिक करा |
कोणत्या विषयासाठी किती साहित्य उपलब्ध आहे?
सर्व पानांवरील साहित्य एकत्र पाहिले तर 10वी च्या प्रत्येक विषयासाठी काय मिळते ते खाली दिले आहे.
| विषय | Question Bank | PQs 2023-24 | PQs 2022-23 | PQs 2021-22 |
|---|---|---|---|---|
| English | ✅ | ✅ (1 सेट) | ✅ | ❌ |
| English Language & Literature | ❌ | ✅ (1 सेट) | ❌ | ✅ |
| Mathematics | ✅ | ✅ (2 सेट) | ✅ | ✅ (Standard) |
| Science | ✅ | ✅ (2 सेट) | ✅ | ✅ |
| Social Science | ❌ | ✅ (2 सेट) | ✅ | ✅ |
| Hindi A | ❌ | ✅ (2 सेट) | ❌ | ✅ |
| Hindi B | ❌ | ✅ (2 सेट) | ❌ | ❌ |
| Computer Applications | ❌ | ✅ (1 सेट) | ❌ | ❌ |
👉 Science आणि Mathematics साठी सर्वात जास्त साहित्य आहे: Question Bank + 2023-24 चे 2 सेट + 2022-23 + 2021-22. म्हणजे प्रत्येकी 4 पेपर आणि एक Question Bank.
👉 Social Science साठी Question Bank नाही, पण 2023-24 चे 2 सेट, 2022-23 आणि 2021-22 असे 4 पेपर आहेत.
👉 Hindi घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी आपला Course (A किंवा B) बघूनच योग्य PDF डाउनलोड करावी.
महाराष्ट्रातील विद्यार्थी हे साहित्य वापरू शकतात का?
✅ हो, नक्की वापरू शकतात.
हे साहित्य CBSE च्या अधिकृत वेबसाइटवर सर्वांसाठी मोफत खुले आहे. त्यामुळे Mumbai, Pune, Nagpur, Nashik, Ahilyanagar किंवा महाराष्ट्रातील कोणत्याही शहरातील CBSE शाळेत शिकणारे विद्यार्थी हे PDF डाउनलोड करू शकतात.
👉 हे साहित्य CBSE च्या Syllabus नुसार आहे. महाराष्ट्र राज्य बोर्डाच्या (SSC) विद्यार्थ्यांनी आपल्या बोर्डाचा Syllabus आणि पेपर पद्धत वेगळी असते हे लक्षात ठेवावे. पण Science आणि Maths चा अतिरिक्त सराव करण्यासाठी किंवा Olympiad / NTSE सारख्या स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीसाठी हे प्रश्न सोडवता येतात.
CBSE 10th Question Bank PDF कशी डाउनलोड करायची?
Step 1
वर दिलेल्या टेबलमधून आपल्या विषयासमोरील “इथे क्लिक करा” किंवा “PQ / MS” लिंकवर क्लिक करा.
Step 2
PDF नवीन टॅबमध्ये उघडेल. English ची Question Bank मोठी (सुमारे 10.4 MB) असल्यामुळे ती उघडायला थोडा जास्त वेळ लागू शकतो.
Step 3
मोबाईलवर उजव्या बाजूच्या वरील तीन टिंबांवर (⋮) किंवा Download चिन्हावर क्लिक करा. Computer वर Ctrl + S दाबा.
Step 4
PDF फोनच्या Downloads फोल्डरमध्ये सेव्ह होईल. आता Internet नसतानाही ती वाचता येईल.
Step 5
CBSE च्या वेबसाइटवरून थेट पाहायचे असल्यास:
- Question Bank साठी cbseacademic.nic.in/qbclass10.html हे पान उघडा.
- Practice Questions साठी cbseacademic.nic.in/additionalPQ.html हे पान उघडा.
Board Exam च्या तयारीसाठी हे साहित्य कसे वापरायचे?
1️⃣ आधी Chapter पूर्ण करा, मग Question Bank सोडवा
English, Maths आणि Science चा प्रत्येक Chapter वाचून झाल्यावर त्या Chapter चे Question Bank मधील प्रश्न सोडवा. त्यामुळे आपल्याला काय समजले आणि काय राहिले हे लगेच कळते.
2️⃣ Practice Questions पूर्ण पेपरसारखे सोडवा
Practice Questions ची PDF घड्याळ लावून, Board Exam सारख्या पूर्ण वेळेत सोडवा. यामुळे वेळेचे नियोजन (Time Management) सुधारते आणि परीक्षेची भीती कमी होते.
3️⃣ पेपर सोडवल्यानंतरच Marking Scheme बघा
आधी स्वतः पूर्ण पेपर लिहा. नंतर Marking Scheme उघडून आपली उत्तरे तपासा आणि गुण स्वतः द्या. आधीच उत्तरे पाहिल्यास सरावाचा फायदा कमी होतो.
4️⃣ चुका एका वहीत लिहून ठेवा
ज्या प्रश्नांत चूक झाली ते एका वेगळ्या वहीत लिहा. परीक्षेच्या आधीच्या दिवसांत फक्त ही वही Revision साठी वापरा.
5️⃣ नवीन वर्षापासून जुन्या वर्षाकडे जा
आधी 2023-24 चे Set 1 आणि Set 2, मग 2022-23, मग 2021-22 आणि शेवटी Question Bank असा क्रम ठेवा.
6️⃣ पालकांनी काय करावे?
10वी चे विद्यार्थी लहान असतात. त्यामुळे पालकांनी आठवड्यातून एक पूर्ण पेपर घरी वेळ लावून सोडवून घ्यावा आणि Marking Scheme नुसार तपासायला मदत करावी.
CBSE 10th Question Bank: महत्त्वाच्या Hidden अटी आणि सूचना ⭐
❗ Question Bank फक्त 3 विषयांची आहे
CBSE च्या Class X Question Bank पानावर फक्त English, Mathematics आणि Science हे 3 विषय आहेत. Social Science, Hindi किंवा Computer Applications ची Question Bank तिथे नाही. या विषयांसाठी Practice Questions वापरा.
❗ हे साहित्य जुन्या वर्षांचे आहे
सर्वात नवीन Practice Questions 2023-24 चे आहेत. CBSE च्या या पानांवर 2024-25, 2025-26 किंवा 2026-27 चे Practice Questions अजून दिलेले नाहीत.
❗ Syllabus बदललेला असू शकतो
CBSE वेळोवेळी Syllabus मध्ये बदल करते. त्यामुळे जुन्या Question Bank आणि पेपरमधील काही प्रश्न अशा Chapter वरचे असू शकतात जे चालू वर्षाच्या Syllabus मध्ये नाहीत. प्रश्न सोडवण्याआधी चालू वर्षाचा अधिकृत Syllabus cbseacademic.nic.in वर नक्की तपासा.
❗ Maths Standard की Basic?
2021-22 चा पेपर स्पष्टपणे “Mathematics (Standard)” चा आहे. 2022-23 आणि 2023-24 साठी पानावर फक्त “Mathematics” असे लिहिले आहे. Maths Basic घेतलेल्या विद्यार्थ्यांनी हे लक्षात ठेवावे.
❗ Hindi A आणि Hindi B वेगळे आहेत
Hindi Course A आणि Hindi Course B हे दोन वेगळे पेपर आहेत. आपल्या शाळेत कोणता Course घेतला आहे ते बघूनच PDF डाउनलोड करा.
❗ English ची Question Bank मोठी फाईल आहे
English ची Question Bank सुमारे 10.4 MB ची आहे. कमी Internet असल्यास ती अर्धवट डाउनलोड होऊ शकते. डाउनलोड पूर्ण झाल्याची खात्री करा.
❗ फक्त अधिकृत वेबसाइटवरूनच डाउनलोड करा
या पोस्टमधील सर्व लिंक्स CBSE च्या अधिकृत cbseacademic.nic.in वेबसाइटच्या आहेत आणि आम्ही त्या सर्व तपासल्या आहेत. “Question Bank” च्या नावाने पैसे मागणाऱ्या किंवा App डाउनलोड करायला सांगणाऱ्या इतर वेबसाइट्सपासून सावध रहा.
CBSE 10th Question Bank: कोणासाठी सर्वोत्तम संधी आहे?
- CBSE बोर्डाचे 10वी चे विद्यार्थी
- Board Exam च्या आधी जास्तीत जास्त पेपर सोडवू इच्छिणारे विद्यार्थी
- 9वी चे विद्यार्थी, ज्यांना आधीपासून 10वी च्या पेपरची ओळख करून घ्यायची आहे
- Olympiad, NTSE सारख्या परीक्षांची तयारी करणारे विद्यार्थी (Science आणि Maths सरावासाठी)
- CBSE शाळांमधील शिक्षक आणि Tuition शिक्षक
- मुलांचा घरी सराव घेणारे पालक
CBSE 10th Question Bank वापरण्याचे फायदे
मुख्य फायदे
- CBSE चे स्वतःचे अधिकृत साहित्य असल्यामुळे विश्वासार्ह
- पूर्णपणे मोफत, कोणतेही Registration नाही
- 2022-23 आणि 2023-24 च्या पेपरसोबत Marking Scheme असल्यामुळे स्वतः उत्तरे तपासता येतात
- Science, Maths, Social Science आणि Hindi चे अनेक सेट असल्यामुळे भरपूर सराव
- PDF असल्यामुळे मोबाईलवर कधीही, कुठेही वाचता येते
- Board Exam मध्ये प्रश्न कसे विचारले जातात याची कल्पना येते
CBSE 10th Question Bank: महत्त्वाची माहिती एका नजरेत
| साहित्य | वर्ष | किती विषय | किती PDF | Marking Scheme |
|---|---|---|---|---|
| Question Bank | — | 3 | 3 | ❌ नाही |
| Practice Questions | 2023-24 | 8 | 26 | ✅ आहे |
| Practice Questions | 2022-23 | 4 | 8 | ✅ आहे |
| Practice Questions | 2021-22 | 5 | 5 | ❌ नाही |
| एकूण | 42 |
CBSE 10th Question Bank: महत्त्वाच्या लिंक्स
| CBSE Academic अधिकृत वेबसाइट | इथे क्लिक करा |
| CBSE 10th Question Bank पान | इथे क्लिक करा |
| Additional Practice Questions पान | इथे क्लिक करा |
| व्हॉट्सअॅप ग्रुप (अपडेटसाठी) | येथे क्लिक करा |
